O pałacu

Pałac Topkapi został zbudowany przez Mehmeda Zdobywcę w latach 1460–1478 po podboju Stambułu i przybrał obecny kształt dzięki budynkom dodawanym przez kolejnych sułtanów.

Historia i założenie

Zaczęło się od zagospodarowania terenów zielonych przy Sarayburnu, zwanym "Lasem oliwnym", i budowy kiosków, a następnie muru zwanego Sur-ı Sultani (Mur Imperium). Przez długi czas, ze względu na Stary Pałac Beyazıta, był nazywany "Saray-ı Cedide-i Amire", a później od nazwy kiosku zwanego Toplu Kapı przyjął nazwę Pałacu Topkapı.

Pałac, który przez lata był regularnie przebudowywany i rozbudowywany, był centrum życia i rządzenia do połowy XIX wieku. W latach czterdziestych XIX wieku istniejący pałac okazał się niewystarczający dla wymagań ceremoniału państwowego XIX wieku, więc w latach 1843–1856 wzniesiono Pałac Dolmabahçe, a wkrótce centrum życia dynastycznego i władzy przeniosło się całkowicie do Pałacu Dolmabahçe.

Serce imperium

Pałac Topkapi leży w jednej z najstarszych dzielnic historycznych Stambułu. Zlokalizowany na historycznym Półwyspie Stambulskim otoczonym Morzem Marmara, Cieśniną Bosfor i Złotym Rogiem, jest jedną z ikonicznych budowli Stambułu. Pałac Topkapi, wzniesiony na Wschodnim Akropolu Romejskim przy Sarayburnu na obszarze 700 000 metrów kwadratowych, przez około 400 lat aż do panowania 31. sułtana osmańskiego Abdülmecida I był centrum administracyjnym, edukacyjnym i artystycznym imperium, a także rezydencją sułtanów.

Pałac Topkapi, przekształcony w muzeum 3 kwietnia 1924 roku po założeniu Republiki Tureckiej, nosi tytuł pierwszego muzeum Republiki.

Struktura architektoniczna i sekcje

Ana hatlarını büyük avlular ve bunları çevreleyen revaklar ile hizmet binalarının oluşturduğu yapının planının Edirne Sarayı’ndan etkilendiği görülmektedir. Hizmet binaları, taş kullanılarak yapılmış olup çoğunlukla tek katlı ve yüksek kubbeli yapılardır.

Topkapı Sarayı’nın teşkilât açısından dört bölümden meydana geldiği söylenebilir: Hizmet ve koruma alanı (Bîrun), idarî merkez (Dîvân-ı Hümâyun), eğitim alanı (Enderûn) ve padişahların özel yaşam alanı (Harem). Saray yapıları birbirine geçişli dört avlu ve çevresindeki mimari yapılardan oluşmaktadır.

Sarayın, Bizans dönemi şehir surlarına dayanan surları üzerinde ana giriş kapısı niteliğindeki Bâb-ı Hümâyun’la birlikte Demir Kapısı ve Otluk Kapısı adı verilen üç büyük kapısı ve beş adet hizmet kapısı vardır. Birinci kapı olan Bâb-ı Hümâyun, iki katlı bir köşk kapısı olup üstündeki kitâbede Ali b. Yahyâ es-Sûfî imzası bulunur. İkinci kapı Bâbüsselâm, üçüncü kapı ise Bâbüssaâde’dir.

Bugün Millî Saraylar İdaresi Başkanlığı’na bağlı olan saray, tarihimizin en kıymetli mirası olarak korunmaya devam etmektedir.